Braamweg, de verborgen kamer

Braamweg, de verborgen kamer, Arnhem, 2010

Aan de weg van Arnhem naar Apeldoorn liggen onder meer het Park Sonsbeek en de Braamweg. In deze heuvelachtige omgeving, op één van de mooiste plekjes van Nederland, ligt een gebouw dat onder meer bewoond is geweest door de commissaris van de koningin. Het is één van de weinige plekken in Nederland waar op een heuvel is gebouwd. Een unieke en chique plek waarvoor een klein aantal nieuwbouw appartementen is gepland.
Het gevoel van chique en uniek wonen wilde DAT graag behouden. Een appartement in een oude molen waarvan alleen de molenstomp was overgebleven, is gebruikt als inspiratiebron. Dit appartement is niet groot, maar geeft een gevoel van bijzonder wonen doordat er geen buren te zien zijn. DAT heeft dit gevoel van vrij wonen geïnterpreteerd als het gevoel van chique wonen: Er kunnen meerdere mensen op één plek wonen, maar het blikveld moet zoveel mogelijk vrij zijn aan alle kanten. In dit project heeft DAT twee thema’s samen laten komen. Ten eerste: In het appartement woont iemand alleen op een heuvel. En ten tweede: De iPad. Dit apparaat kan iedereen, jong en oud, inrichten precies zoals iemand zelf wil. Alleen het aanzetknopje is voor elke iPad hetzelfde, de binnenkant is voor iedereen anders en helemaal ingericht zoals de gebruiker dat wil.

Locatie

Na de uitnodiging voor het maken van een schetsontwerp hebben we de plek aan de Braamweg een aantal maal bezocht. Op die momenten werd ons pas echt duidelijk hoe gevoelig en genuanceerd de antwoorden op de vragen die deze plek aan ons stelt zouden moeten gaan zijn. Iedere terugreis bekroop ons het gevoel dat we misschien aan een onmogelijke opgave begonnen waren. Gaat de nieuwe bebouwing niet per definitie ten koste van deze prachtige landschappelijke, intieme plek en kan ze daarmee überhaupt nog verborgen blijven voor haar omgeving?

Ambitie

Enerzijds kenmerkt de plek zich door haar gesloten karakter ten opzichte van de omgeving en anderzijds is de belangrijkste kwaliteit van de verborgen kamer zelf haar landschappelijkheid, ook als toekomstige woonomgeving. De ambitie die we met deze opgave hebben was daarmee eigenlijk meteen duidelijk: Een ontwerp voor deze plek zal beide karakteristieken ook in de toekomst moeten garanderen.

Onderzoek

Maar hoe doe je dat wanneer het nieuwe programma voor deze plek niet bestaat uit één enkele villa, maar uit zo’n vijfentwintig stuks? De eerste stap is om alle opties zonder voorbehoud te onderzoeken.
Allemaal bungalows verspreid over de hele plek, veel een-laagse losse blokjes met geclusterde woningen, een cascade van geschakelde woningen langs de heuvel. Een voor een vallen er modellen af.

Concept

Toch ontstaat er stap voor stap een idee: niet een groot blok maar een aantal kleinere, de vorm van de blokjes voegen zich naar het landschap en de bestaande bomen, we maken de blokjes nog wat kleiner door een aantal woningen in de berg in te graven, deze patiowoningen krijgen een groen dak en daarmee geven we deze bebouwing meteen weer terug aan het landschap.

Ontwerp

Pas op het moment dat je deze plek binnenkomt verschijnen de drie villa’s als vrijstaande elementen in een ononderbroken landschap; een landschap dat naadloos overloopt in de begroeide daken van de patiowoningen. Nergens op de begane grond wordt gewoond; alleen de trappenhuizen en liftschachten staan met hun voeten in het maaiveld, waardoor je blik altijd door het fantastische panoramisch doorzicht in de ‘verborgen kamer’ wordt gedomineerd. De blokjes voegen zich naar het landschap; de balkons, zwevend als steigers tussen de bladeren, bewegen zich met vloeiende lijnen tussen de kruinen door. Geen confrontatie, maar juist een samenspel. De sobere materialisering versterkt dit spel: glazen gevels en balustraden, stucwerk vloerranden die overlopen in de plafonds en lamellen van verduurzaamd hout. Ook in de woonervaring blijft het prachtige landschap de alles bepalende kwaliteit. Daarom is één laag hier ook één woning; een volledig vrij indeelbare vloer met de mogelijkheid om het landschap als 360º panorama tot onderdeel
van je woning te maken.

Duurzaamheid

Warmte-Koude opslag, waterbuffering, de levende isolatie van een groen dak, drievoudig glas, kozijnen met een thermische onderbreking, overstekken en buitenzonwering, translucente geluidsisolatie en energieopwekkend glas, zonneboilers, warmteterugwinning, flexibel indeelbare plattegronden, computervloeren, duurzame materialen. Alle technische maatregelen, of het nu gaat om gangbare producten waar we al jaren mee werken of om producten die nog volop in ontwikkeling zijn, die tot onze beschikking staan en die in belangrijke mate kunnen bijdragen aan een duurzaam project, komen in aanmerking. Maar het allerbelangrijkste is het in stand houden en versterken van de natuurlijke kwaliteiten die de huidige plek haar unieke karakter geven.

Opgaan in de omgeving

Om invulling te geven aan deze twee thema’s, heeft DAT drie solitaire gebouwen ontworpen. De kleinschalige gebouwen gaan volledig op in hun omgeving, de appartementen hebben afgeronde plafonds en kunnen naar eigen inzicht ingericht worden, net als een iPad.
Vanuit de omgeving zijn nooit alle appartementen tegelijk te zien waardoor het geheel mooi opgaat in de bebossing. De reeds aanwezige bomen worden zoveel mogelijk gespaard en door gebruik te maken van houten bekledingen en natuurlijke materialen is DAT erin geslaagd voor een kwetsbare plek unieke appartementen te ontwerpen.